Μια πρωτότυπη προσέγγιση του επιτάφιου λόγου

 Στον Επιτάφιο Λόγο , ο Περικλής επιλέγει μια εντελώς πρωτότυπη δομή: αντί να εστιάσει αποκλειστικά στον θρήνο των νεκρών, μετατρέπει τον λόγο του σε έναν θριαμβευτικό ύμνο για την Αθήνα και τη Δημοκρατία. Ο σκοπός του δεν είναι απλώς να παρηγορήσει, αλλά να εξηγήσει για ποιο ιδανικό έπεσαν οι στρατιώτες, τονώνοντας το πατριωτικό φρόνημα των πολιτών στην αρχή ενός μακροχρόνιου πολέμου.

 Αυτό είναι το πιο διάσημο κομμάτι του Επιταφίου. Ο Περικλής παρουσιάζει την Αθήνα ως το «σχολείο της Ελλάδος»

 -Το Πολίτευμα: Ορίζει τη Δημοκρατία ως το πολίτευμα που δεν αντιγράφει τους νόμους των άλλων, αλλά αποτελεί παράδειγμα.

 -Ισονομία και Αξιοκρατία: Όλοι οι πολίτες είναι ίσοι απέναντι στον νόμο, ενώ η ανάδειξη στα δημόσια αξιώματα γίνεται με βάση την προσωπική αξία και την ικανότητα, όχι την κοινωνική τάξη ή τον πλούτο.

 -Η καθημερινή ζωή: Η Αθήνα συνδυάζει την ελευθερία με τον σεβασμό στους γραπτούς και άγραφους νόμους. Οι Αθηναίοι αγαπούν το ωραίο με μέτρο και καλλιεργούν το πνεύμα χωρίς να γίνουν άβουλοι.

 -Ανοιχτή κοινωνία: Σε αντίθεση με την κλειστή και καχύποπτη Σπάρτη , η Αθήνα είναι μια πόλη ανοιχτή στον κόσμο, που δεν διώχνει τους ξένους και βασίζεται στο θάρρος των πολιτών της.